Preambuła
Artykuł I. Rzeczypospolita
1. Rzeczypospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli, republiką demokratyczną, praworządną i niepodległą.
2. Władza publiczna należy do Narodu i jest wykonywana przez obywateli bezpośrednio oraz przez organy ustanowione niniejszą Konstytucją.
3. Żadna partia polityczna, organizacja, urząd ani osoba nie może uzurpować sobie prawa do trwałego pośredniczenia między Narodem a Państwem.
4. Rzeczypospolita działa w oparciu o zasadę ograniczonego zaufania do każdej władzy, jawności procesu publicznego i rozproszenia kompetencji.
Artykuł II. Zgromadzenie Obywatelskie
1. Władzę ustawodawczą sprawuje Zgromadzenie Obywatelskie, wyłaniane w drodze losowania spośród obywateli posiadających pełnię praw publicznych.
2. Zgromadzenie stanowi reprezentatywną miniaturę społeczeństwa i działa w imieniu całej wspólnoty politycznej, a nie interesów partyjnych, korporacyjnych ani medialnych.
3. Kadencja członka Zgromadzenia trwa jeden rok i nie podlega odnowieniu.
4. Członek Zgromadzenia przed objęciem obowiązków przechodzi obowiązkowe szkolenie z prawa, finansów publicznych, bezpieczeństwa państwa, logiki instytucji i zasad deliberacji.
5. Udział w Zgromadzeniu jest najwyższą formą służby obywatelskiej i podlega ochronie ustawowej, w tym ochronie miejsca pracy i godziwemu wynagrodzeniu.
6. Zgromadzenie uchwala ustawy, przyjmuje budżet, kontroluje władzę wykonawczą, rozpoznaje raporty publiczne oraz podejmuje decyzje w sprawach strategicznych.
7. Obrady Zgromadzenia są jawne, chyba że jawność zagraża bezpieczeństwu państwa; wyjątki określa ustawa i podlegają kontroli sądowej.
Artykuł III. Władza wykonawcza
1. Władzę wykonawczą sprawuje Gabinet Ekspertów kierowany przez Koordynatora Rządu.
2. Koordynator Rządu zapewnia spójność działania państwa, reprezentuje Rzeczpospolitą na zewnątrz w sprawach rządowych i odpowiada przed Zgromadzeniem Obywatelskim.
3. Członkowie Gabinetu są powoływani w otwartym, konkurencyjnym i jawnym postępowaniu kwalifikacyjnym, z udziałem ekspertów oraz przedstawicieli obywateli.
4. Kadencja członka Gabinetu trwa trzy lata, a łączny czas pełnienia tej samej lub podobnej funkcji wykonawczej nie może przekroczyć dwunastu lat.
5. Członek Gabinetu nie może prowadzić kampanii politycznej, budować osobistego zaplecza wyborczego ani wykorzystywać urzędu do celów partyjnych lub prywatnych.
6. Każdy członek Gabinetu składa regularne raporty przed Zgromadzeniem Obywatelskim i podlega odwołaniu w razie utraty zaufania, ciężkiego naruszenia prawa, zatajenia informacji lub rażącej nieskuteczności.
Artykuł IV. Rady Tematyczne
1. Przy państwie działają Rady Tematyczne, złożone z ekspertów wybieranych w procedurze jawnej, pluralistycznej i rotacyjnej.
2. Rady Tematyczne nie sprawują władzy politycznej i nie podejmują decyzji w imieniu Narodu.
3. Zadaniem Rad jest przedstawianie co najmniej trzech rzetelnych wariantów rozwiązań wraz z kosztami, ryzykami, skutkami społecznymi i skutkami długoterminowymi.
4. Każda rekomendacja Rady podlega audytowi, obowiązkowi ujawnienia założeń, źródeł danych, kontaktów z interesariuszami oraz możliwości rekalkulacji.
5. Ekspert, który ukrywa konflikt interesów, fałszuje przesłanki lub świadomie zniekształca warianty, podlega odwołaniu, zakazowi pełnienia funkcji publicznych i odpowiedzialności karnej.
Artykuł V. Władza sądownicza i kontrola ustroju
1. Władzę sądowniczą sprawują sądy niezależne, bezstronne i podległe wyłącznie Konstytucji oraz ustawom.
2. Trybunał Konstytucyjny strzeże zgodności prawa i działań władzy z Konstytucją.
3. Trybunał Obrachunkowy i Trybunał Procedur kontrolują zgodność działań państwa z prawem, skutkami deklarowanymi przez władzę, zasadami jawności oraz obowiązkiem przedstawiania pełnych wariantów i danych.
4. Żaden organ państwa nie może być sędzią we własnej sprawie.
5. Każdy obywatel ma prawo do sądu, do zaskarżenia działań władzy i do ochrony przed arbitralnością państwa.
Artykuł VI. Karta Rozwoju
1. Państwo działa według publicznej Karty Rozwoju, określającej długofalowe cele w zakresie dobrostanu, rozwoju człowieka i jakości państwa.
2. Ustawy i działania strategiczne podlegają ocenie skutków krótko-, średnio- i długoterminowych, według zasad określonych ustawą.
3. Karta Rozwoju i wszelkie wskaźniki służą dyscyplinowaniu władzy, a nie ograniczaniu praw człowieka.
4. Godność osoby, prawa podstawowe, bezpieczeństwo prawne i wolności obywatelskie nie podlegają ważeniu przeciw wskaźnikom, kalkulacjom politycznym ani technokratycznej optymalizacji.
Artykuł VII. Odpowiedzialność, jawność i uczciwość państwa
1. Każda istotna decyzja publiczna, poprawka ustawodawcza i interwencja w proces prawodawczy muszą posiadać jawny ślad autorstwa, uzasadnienia i źródła merytorycznego.
2. Lobbing jest dopuszczalny wyłącznie w formach jawnych, rejestrowanych i poddanych kontroli.
3. Nikt pełniący funkcję publiczną nie może czerpać korzyści z obietnicy przyszłej kariery politycznej, gospodarczej lub administracyjnej uzyskanej dzięki urzędowi.
4. Kłamstwo urzędowe, zatajenie istotnych danych, manipulacja raportem publicznym i nadużycie funkcji stanowią ciężkie naruszenie Konstytucji.
Artykuł VIII. Bezpieczeństwo i sytuacje nadzwyczajne
1. Służby państwowe służą wyłącznie ochronie Rzeczypospolitej, jej obywateli i konstytucyjnego porządku, a nigdy interesowi partii, obozu, frakcji ani osoby.
2. Służby działają pod cywilnym nadzorem prawa, budżetu i kontroli legalności, lecz nie mogą być używane jako narzędzie walki politycznej.
3. W razie kryzysu ustawa może uruchomić tryb nadzwyczajny wyłącznie na czas oznaczony, z automatycznym wygaśnięciem, obowiązkiem audytu ex post i pełną kontrolą sądową oraz obywatelską.
4. Brak decyzji w sytuacji spełnienia ustawowych progów alarmowych nie może stanowić dopuszczalnej formy działania państwa.
Artykuł IX. Samorząd i wspólnoty lokalne
1. Samorząd terytorialny jest podstawą zdecentralizowanego ustroju Rzeczypospolitej i korzysta z ochrony konstytucyjnej.
2. Wspólnoty lokalne mają prawo do pilotaży ustrojowych, eksperymentów administracyjnych i procedur naprawczych w granicach prawa, z zachowaniem praw podstawowych obywateli.
3. Państwo wspiera lokalne mechanizmy wczesnego rozpoznawania problemów, zanim przerodzą się one w kryzysy ogólnopaństwowe.
Artykuł X. Zmiana Konstytucji
1. Niniejsza Konstytucja może być zmieniona wyłącznie większością kwalifikowaną Zgromadzenia Obywatelskiego oraz zatwierdzona w referendum ogólnokrajowym.
2. Nie mogą być uchylone ani ograniczone: godność człowieka, niezależność sądów, jawność życia publicznego, zakaz partyjnego zawłaszczenia państwa oraz zasada, że prawa podstawowe nie podlegają optymalizacji politycznej.
To książka dla czytelników, którzy mają dość samego opisywania błędów państwa i chcą zobaczyć, czy istnieje konstrukcja uczciwsza oraz odporniejsza na pokusy władzy.
Zamiast kolejnej opowieści o politycznym sporze dostajesz próbę odpowiedzi na pytanie, czy Polskę można urządzić lepiej.
